BEWONERSORGANISATIES

BEWONERSORGANISATIES van ROTTERDAM CENTRUM

Woongebied

Onder gebied Rotterdam Centrum vallen de volgende postcodes en buurten:
Postcode 3011: Omgeving Blaak, Binnenrotte, Meent, Waterstad
Postcode 3012: Omgeving Lijnbaan, Westblaak
Postcode 3013: Omgeving Stationsplein, Delftseplein
Postcode 3014: Oude Westen, omgeving West-Kruiskade, Gouvernestraat
Postcode 3015: Omgeving Erasmus MC, Museumpark, omgeving Rochussenstraat
Postcode 3016: Nieuwe Werk, Het Park

Bewoners uit verschillende wijken in het centrumgebied zijn op verschillende wijze georganiseerd afhankelijk van het wooncomplex, straat, wijk of verbintenis door andere belangen. Daar de wijken in het centrum sterk verschillen zijn de verschillen in samenstelling en organisatievorm divers. De complexiteit en diversiteit van bewonersorganisaties in het centrum van de stad is door de geschiedenis heen bepalend geweest en wordt hedendaags gevormd door het toekomstbeeld van de stad zelf en de andere belanghebbenden. Daarin vervult de bewoner de ook de rol van belanghebbende.

De Structuur

Bewonersverenigingen, -commissie en andere vormen van bewonersorganisaties vormen meestal een groep eigenaren en/of huurders die de belangen behartigt van de meeste bewoners in een of meer dicht bij elkaar gelegen woningcomplexen. Deze bestaan meestal uit vrijwilligers, leden en dagelijks bestuur tellende een voorzitter, een secretaris en een penningmeester die of niet meer werkend zijn of dit combineren naast hun werk. Het opleidingsniveau loopt soms zeer sterk uiteen, evenals de ambities en capaciteiten maar is niet een garantie voor een goed functionerende bewonersorganisatie.

Voor de belangrijkste functies zijn communiceren, invloed uitoefenen via schriftelijke en mondelinge uitdrukkingsvaardigheid noodzakelijk. Soms zijn de rollen van het bestuur en de leden duidelijk, soms vaag en informeel. Bestuur en leden van bewonersorganisaties moeten enig vermogen tot objectiviteit en onpartijdigheid bezitten, vooral wanneer zij voor de rechten van hun medebewoners opkomen. Daarvoor moeten zijn representativiteit, vertrouwen en deskundigheid bezitten.

Bewonersorganisaties kunnen actief of slapend zijn naar gelang de omstandigheden die te maken hebben met het wooncomplex, de woonomgeving en de doelgroep huurders en/of eigenaren. Bij de VvE’s is het belang meestal homogeen. Naast het huishoudelijk reglement zijn de belangen wettelijk bepaald via een splitsingsakte.

De Geschiedenis

Van oudsher heeft Rotterdam een sterke stedelijke infrastructuur gehad voor verschillende vormen van maatschappelijk geëngageerde zelforganisaties van vrijwillige bewoners. Doordat de gemeente via ondersteuners in koepelorganisaties
investeerde in tal van stedelijke programma’s ontstonden groeiende en sterke bewonersorganisaties zoals bewonersverenigingen, bewonerscommissie en andere vormen van buurtorganisaties.

De levensvatbare initiatieven zoals het “Opzoomeren”, voorlees-sessies en taallessen werden door de stad verspreid. Andere activiteiten die op het gebied van talentontwikkeling en zelfbewustwording werden later ontwikkeld. Veel bewonersorganisaties in grote wooncomplexen ontwikkelden gezelligheidsverenigingen door een aantal jaarlijks terugkerende feesten te organiseren zoals de “Zomerborrel”, Kerstbrunch, Nieuwjaarsreceptie, georganiseerde reisjes en andere activiteiten die de cohesie van de buurt in stand hielden.
Het buurtactivisme heeft haar wortels vooral te danken aan het activisme van de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw dat blijvende sporen heeft gelaten een weefsel vormend van speeltuinverenigingen, jongerenwerk, straatgroepen, sportclubs, vluchtelingen, armen en verslaafdenwerk, migrantenorganisaties, eigen taal onderwijs en andere vormen van buurt, wijk en stadsactiviteiten.

Via de geleide ondersteuning konden sterke vrijwilligers worden ingezet om grotere groepen bewoners te bereiken, de buurtcohesie te versterken en hoofd te bieden aan de criminaliteit en tal van andere, opkomende stedelijke problemen.

De Huidige Situatie

De decentralisatie, de veranderende sociale structuren, vergrijzing en individualisering van de maatschappij zijn factoren die bewonersorganisaties in een snel tempo doen veranderen. Van bewoners wordt steeds meer gevraagd zonder dat daar adequate ondersteuning voor aan wordt geboden. Bewoners worden steeds meer aangewezen op hun zelforganiserend vermogen. Daardoor zetten steeds minder vrijwilligers zich er voor in. De organisaties verzwakken bij gebrek aan mankracht, donaties en ander belangstelling. Door steeds meer politieke partijen worden ze gezien als geldverspillende groepjes bewoners die er van willen profiteren. Dat is jammer. Ons inziens is dat een beperkte visie op de bewonersparticipatie en maatschappelijke rol van bewonersorganisaties gezien het onbetaalbare werk en tijd die zij er investeren.

Politiek gezien is zelforganisatie van bewoners momenteel een vanuit de wetenschappelijke raden voor regeringsbeleid en openbaar bestuur, het kabinet zelf en de gemeente een beleidsaangelegenheid waarbij van bewoners flexibiliteit, creativiteit en daadkracht vereist wordt. Vanuit de politieke partijen wordt daar een schepje bovenop gedaan. De legitimiteit van dergelijke eisen wordt ontleend aan nieuwe organisatiefuncties met technische oplossingen terwijl de opkomende maatschappelijke functies en draagkracht achterwege blijven als ondersteuning. Succesvolle zelforganisaties van bewoners ontstaan niet zo maar wegens de ingewikkeldheid van de processen rondom het organiseren van diverse individuen of groepen voor een langere periode.

Het idee dat de mondige burger vanzelfsprekend ook een participerende burger wil zijn en kan worden omdat dat men van hem verwacht en gevraagd wordt is een misvatting. Bewoners laten opdraven naar behoefte is geen reële verwachting. Het gaat immers om mensen die zich al in vastgestelde structuren bewegen waarin ze verschillende rollen vervullen in werk en leefsituaties. Een zelfregulerende stad zonder beleid en beleidsstructuren lijkt vooralsnog een utopie te zijn.

De toekomst

Burgerlijke participatie moet nieuwe wortels ontwikkelen maar kan dat niet doen zonder georganiseerde netwerken. Met de huidige en dreigende verdere ontmanteling van de verzorgingstaat zullen in de maatschappelijke transitie grote veranderingen plaats vinden. Er zal immers steeds meer op het spel staan omdat de voorzieningen die door de overheid en een stabiele markt werden geboden zullen verdwijnen.

Hoe snel en hoe ver deze processen zullen gaan zal in de toekomst ook afhangen van de mate waarin bewoners zich weten te organiseren. Het toekomst beeld is dat goed functionerende zelforganisaties vanuit menselijk bestaan van levensbelang zullen blijken te zijn. Van onderaf aan beginnen lijkt alsnog de eerste stap.

De huidige bewonersorganisaties, de gemeentelijke politiek en bestuursapparaat dienen, ieder in overeenstemming met hun mogelijkheden, hun verantwoordelijkheid te nemen, om via leerprocessen en experimenten een bijdrage te leveren aan een succesvolle, participatief sterke samenleving.

Stichting Roffanum (vooralsnog actief in het centrum van de stad) is voorloper in het in beeld brengen, informeren en samenbrengen van organisaties die bereid zijn hierin een rol te spelen. Via de oprichting van de flexibele focusgroepen is ingespeeld op de mogelijke, nog te onderzoeken toekomstige organisatiestructuren. Hoewel, net uit hun oprichtingsfase gestegen, hebben focusgroepen bewezen een efficiënt instrument te zijn in verschillende ingewikkelde binnenstedelijke kwesties die bewoners aangaan.

Daarmee is vanuit traditionele vormen van bewonersparticipatie een start gemaakt naar nieuwe vormen en mogelijkheden tot zelforganisaties die toekomst bestendig zijn. Door de oprichting en activiteiten van focusgroep BLAD (Bevordering Lokale en Algemene Democratie) is een aanzet gemaakt om bewustwording, het monitoren en evalueren van experimenten met zelforganisatie en de toekomstige bestuurstructuur.

Het is voor Roffanum een uitdaging om individuele bewoners en bewonersorganisaties te helpen organiseren. Indien wij als organisatie van overkoepelend bewonersbelang sterk zijn, staan de bewonersorganisaties en individuele bewoners sterker en kunnen we de toekomstige veranderingen met vertrouwen tegemoet zien. Netwerken van mensen zijn het resultaat van juiste keuzes en strategieën. Meedoen in een focusgroep van je eigen keuze kan het verschil uitmaken.